نولان با فیلم ادیسه (Odyssey) شاید دوستداران ادبیات را دلسرد کرده باشد، ولی بار دیگر ثابت کرد که می‌تواند در صنعت سینمای آمریکا بدرخشد. در هفته اخیر، فروش فیلم ادیسه از یک میلیارد دلار گذشت و نام کریستوفر نولان را دوباره بر سر زبان‌ها انداخت. اما سایر فیلم‌های یک میلیاردی نولان کدامند؟ با نایروتایمز همراه باشید.
پس از فیلم اوپنهایمر، که هفت مجسمه طلایی را در مراسم اسکار سال 2024 به دست آورد، همه منتظر بازگشت نولان به عالم فیلمسازی بودند. اغراق نیست اگر بگوییم که او مثل تارانتینو، فینچر و اسپیلبرگ شهرتی بیش از بازیگران فیلم‌هایش دارد. فرقی نمی‌کند که فیلم او درباره ابرقهرمانی شکست‌ناپذیر باشد، یا دستکاری ذهن انسان‌ها، یا اسرار شعبده‌بازی و یا زندگی یک دانشمند نابغه. زیرا هر فیلمی که خالق حیثیت و شوالیه تاریکی ساخته باشد، همیشه جایی در جدول فیلم‌های پرفروش سال داشته و خواهد داشت. بیایید ببینیم که قله موفقیت در کارنامه این کارگردان بریتانیایی کجاست و کدام فیلم‌هایش از مرز یک میلیارد دلار عبور کرده‌اند.
The Odyssey
1.009 میلیارد دلار
این بار نوبت نولان است که تن بزرگان ادبیات را در گور بلرزاند. اخیراً بسیاری از کتابخوان‌ها و متخصصان ادبیات کلاسیک، از جمله امیلی ویلسون، مترجم ادیسه به زبان انگلیسی، فیلم جدید کریستوفر نولان (The Odyssey) را به باد انتقاد گرفته‌اند. ویلسون فیلم ادیسه را ساده‌تر از حد انتظار و «فاقد عمق روایی» دانسته و از شخصیت‌پردازی فیلم (که به تعبیر او مایه شرمندگی است) به‌شدت انتقاد کرده است. آرماند دانگور، استاد برجسته ادبیات در دانشگاه آکسفورد، نیز دیدگاه مشابهی دارد: «فیلم ادیسه برای مخاطبانی ساخته شده که عاشق گیم آف ترونز، زامبی‌ها و فیلم‌های هیولایی هستند. [بنابراین می‌شود گفت که] چیز زیادی از ادیسه هومر در آن نیست.»
با وجود این، فروش یک میلیاردی ادیسه و امتیازات کاربران در سایت IMDB نشان می‌دهد که فیلم توفیق کاملی در جلب رضایت مخاطبان داشته است. نظر منتقدان سینما نیز عمدتاً مثبت است و بسیاری مانند رابی کالین، منتقد تلگراف، ادیسه را بهترین فیلم سال 2026 دانسته‌اند. از سوی دیگر، ریچارد برودی، منتقد نیویورکر، ضمن اینکه فیلم نولان را یک درام انسانی و سرشار از شگفتی توصیف کرده، بر این باور است که نولان نتوانسته کاری بیش از «کلیشه‌سازیِ» اثر هومر انجام دهد. در مجموع، به نظر می‌رسد که دو گروه از آدم‌ها در صف موافقان و مخالفان فیلم قرار گرفته‌اند: گروه اول به محصولات مارول و پارک ژوراسیک عشق می‌ورزد، گروه دوم به آثار فاخر ادبی.
The Dark Knight
1.056 میلیارد دلار
دو دهه پیش، فیلم شوالیه تاریکی (The Dark Knight) در شرایطی به نمایش درآمد که سینمای ابرقهرمانی به هوای تازه‌ای نیاز داشت. نولان نیز با هوشمندی ضرورت تغییر را دریافت و برخلاف دیگران در مسیر واقع‌گرایی پا نهاد. نتیجه، فیلمی جذاب و بحث‌برانگیز بود که نه شباهتی به بتمن‌های تیم برتون داشت و نه اسپایدرمن سم ریمی. زیرا نولان کوشیده بود که شخصیت‌هایی مثل مرد خفاشی، هاروی دنت و جوکر را از دنیای فانتزی کمیک‌ها به یک فضای نیمه‌واقعی بیاورد. کاری که تا آن زمان سابقه نداشت، چون ظاهراً همه کارگردان‌ها بر این باور بودند که ماهیت فانتزی داستان و پیشینه شخصیت‌ها را نمی‌توان تغییر داد.
شخصیت‌پردازی جوکر، یکی دیگر از نقاط قوت فیلم است که در موفقیت تجاری آن نیز سهم بسزایی داشت. در فیلم نولان، جوکر صرفاً یک قاتل روانی به نظر نمی‌رسد بلکه نمادی است از شرارت وجودی انسان‌ها که هیچ نیرویی جلودارش نیست. برای همین است که مرد خفاشی خودش را به آب و آتش می‌زند تا مانع پیشروی جوکر شود. بتمن حتی اخلاقیات را زیر پا می‌گذارد و به هر طریقی، نظیر جاسوسی از کل شهر، دست به اقدامات فراقانونی می‌زند. چون به قول آلفرد: [برای دستگیری جوکر] باید تمام جنگل را بسوزانی.
The Dark Knight Rises
1.085 میلیارد دلار
شوالیه تاریکی، همراه با دو فیلم دیگر، قسمتی از یک سه‌گانه است که مجموعاً حدود 2.5 میلیارد دلار درآمد داشت. آخرین قسمت از سه‌گانه مذکور در سال 2012 با نام شوالیه تاریکی برمی‌خیزد (The Dark Knight Rises) اکران شد و از آن‌جا که دنباله فیلمی پرطرفدار بود، به‌راحتی توانست فروش خود را به بیش از یک میلیارد دلار برساند. بعد از این فیلم، نولان دیگر به ساخت فیلم‌های کمیک‌بوکی ادامه نداد و درنهایت اعلام کرد که کارش با ابرقهرمان‌ها تمام شده است. اما سه‌گانه بتمن او به الگویی برای سایر فیلم‌ها تبدیل شد و هنوز به عنوان یک سه‌گانه جریان‌ساز در تاریخ سینمای ابرقهرمانی شناخته می‌شود.
